Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy – resuscytacja u osób dorosłych i dzieci

Pierwsza pomoc to działania mające na celu ratowanie zdrowia lub życia poszkodowanego, które wykonywane są do czasu przybycia ratowników medycznych. Należy do nich RKO, czyli czynności podejmowane, by zapewnić krążenie krwi oraz oddech. Resuscytację można przeprowadzać zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Co trzeba zrobić, żeby poprawnie wykonać ją u starszych albo młodszych osób? Najważniejsza jest stara zasada mówiąca o tym, że bezpieczeństwo ratownika jest najważniejsze. Dlatego też przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań należy upewnić się, że w otoczeniu nie występują żadne zagrożenia dla osoby chcącej udzielić pomocy, jak również człowieka, który jej potrzebuje.

Jak wygląda pierwsza pomoc i resuscytacja krążeniowo-oddechowa?

Postępowanie w przypadku pierwszej pomocy różni się w zależności od tego, jak poszkodowany reaguje na głos oraz dotyk – najlepiej jest to sprawdzić, głośno zadając pytanie „Czy Pan/i mnie słyszy?”, jednocześnie chwytając lekko za bark. Jeżeli uda się uzyskać odpowiedź, należy wezwać pomoc i pozostać do czasu przyjazdu karetki z osobą poszkodowaną, stale monitorując jej funkcje życiowe. Jeżeli poszkodowany straci przytomność, przestanie oddychać lub od początku nie reaguje na próby kontaktu, należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy i podjąć resuscytację. RKO przebiega w następujących krokach:

• uklęknięcie obok poszkodowanego oraz ułożenie nadgarstka jednej z rąk na środku jego klatki piersiowej, a następnie dołączenie drugiej ręki,
• wykonanie 30 uciśnięć na głębokość 4-5 cm z częstotliwością ok. 100 razy na minutę,
• udrożnienie dróg oddechowych poprzez odchylenie głowy (trzymając jedną ręką za czoło, a drugą za żuchwę osoby poszkodowanej), a następnie dokonanie dwóch oddechów ratowniczych (wdmuchiwanie powietrza przez usta tak, by klatka piersiowa uniosła się widocznie).

Uciskanie klatki piersiowej i oddechy należy powtarzać w stosunku 30:2 do czasu przybycia karetki albo odzyskania tchu przez poszkodowanego.

Jeżeli nie ma się pewności co do swojej umiejętności wykonywania oddechów ratowniczych, nie ma konieczności ich przeprowadzania. W takim przypadku należy skupić się na samych uciskach, najlepiej głośno je licząc – dzięki temu łatwiej utrzymać prawidłowy rytm, a w sytuacji, gdy pomocy udzielają dwie osoby, przygotować się do zmiany.

RKO u dzieci – czym różni się od resuscytacji osób dorosłych?

Przeprowadzanie RKO u dzieci rozpoczyna się od 5 oddechów ratowniczych. Wykonuje się też mniejszą liczbę uciśnięć – 15 zamiast 30. Należy również zastosować mniejszą siłę nacisku niż w przypadku osób dorosłych. U dzieci między 1. i 8. rokiem życia do ucisków używa się tylko jednej ręki, u starszych – obu. Uciśnięcia powinny być wykonywane na wysokości dolnej połowy mostka. Pozostałe zasady postępowania pozostają takie same jak przy przeprowadzaniu resuscytacji u dorosłych.

Postępowanie przy zakrztuszeniach u dzieci i dorosłych

Zakrztuszenie to stan, w którym np. pokarm trafia do tchawicy zamiast do przełyku, ograniczając lub odcinając dopływ powietrza do płuc. Ciało obce można usunąć przez:

• kaszel,
• lekkie uderzenia między łopatkami – stosowane głównie u młodszych dzieci,
• manewr Heimlicha – ostateczność u starszych dzieci oraz osób dorosłych.

Jeżeli nie udało się go usunąć, a osoba poszkodowana przestała oddychać, należy podjąć resuscytację i kontynuować ją do czasu przybycia karetki.

Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) – kiedy można go zastosować?

Współcześnie coraz częściej w miejscach publicznych można spotkać automatyczne defibrylatory zewnętrzne, które są skonstruowane tak, by za pomocą komend głosowych przeprowadzić osobę udzielającą pomocy przez cały proces defibrylacji. Urządzenia AED można zastosować w sytuacji, gdy doszło do zatrzymania akcji serca. Nie należy go używać u osób przytomnych, dzieci poniżej 1. roku życia, a także wtedy, gdy występuje ryzyko wybuchu lub podpalenia materiałów łatwopalnych. To, gdzie znajduje się najbliższe, można sprawdzić za pomocą aplikacji mobilnej Stayin Alive.

Numery alarmowe, pod które można dzwonić w przypadku udzielania pomocy osobom poszkodowanym to 112 (ogólny) oraz 999 (Pogotowie Ratunkowe). Połączenia są bezpłatne i stanowią najszybszą formę wezwania profesjonalnego wsparcia medycznego. Kwalifikowanej pierwszej pomocy mogą udzielać ratownicy pełniący służbę nie tylko w pogotowiu, ale też policji czy straży pożarnej, a także osoby pracujące w WOPR, GOPR, TOPR oraz podobnych organizacjach.